ewa lipska informacje, biografia

Urodziła się w 1945 roku w Krakowie.
Studiowała malarstwo w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych. W lalach 1970 1980 prowadziła dział poezji w Wydawnictwie Literackim w Krakowie, a później w miesięczniku „Pismo". Zadebiutowała tomem Wiersze (1967). następne zbiory poetyckie wyszły w latach 1970, 1972, 1974, 1978 bez tytułów, jedynie z zaznaczeniem ich kolejności (Drugi zbiór wierszy, itd.). Inne tomiki to: Żywa śmierć (1979), Nie o śmierć tutaj chodzi lecz o biały kordonek (1982), Przechowalnia ciemności (1985), Strefa ograniczonego postoju (1989), Wakacje mizantropa (1993).
Ewa Lipska reprezentuje pokolenie Nowej Fali, czyli poetów, którym obcibyły doświadczenia wojny J stalinizmu, ich przeżyciem pokoleniowym stał się marzec 1968 roku. Występowali przeciwko obłudnej rzeczywistości polskiej, szukali wartości, które mogłyby ich ocalić. Inni twórcy Nowej Fali to: S. Barańczak. A. Zagajewski, J. Kornhauser, R. Krynicki.

Poezja Lipskiej jest świadectwem krytycznego, nieufnego stosunku poetki do rzeczywistości. Jej utwory przesiąknięte są pesymizmem, skupiają się wokóf motywów domu i przemijania.
Obsesyjnie powraca też motyw śmierci, co wynika z młodzieńczych doświadczeń poetki, kiedy musiała zmierzyć się z perspektywą własnej śmierci. Jej utwory jakby potwierdzają tezę, że w rzeczywistości żyjemy dla śmierci, która jest nieuchronna. Tylko ona jest pewna i nic oprócz niej. Poetka potrafi jednak spojrzeć na to z dystansem, a nawet z uśmiechem. Motywem stale obecnym w utworach Lipskiej jest dom, widziany nie jako oaza bezpieczeństwa, ale domwidmo, pozbawiony ciepła i miłości. Wynika to zapewne z rozpadu domu rodzinnego i tym większej tęsknoty za własnym domem.

Poezja Ewy Lipskiej jest zapisem egzystencjalnych niepokojów współczesnego człowieka, poczucia tragizmu ludzkiego życia. Po mistrzowsku operuje paradoksem, ironią i dowcipem.

Motyw domu jest często obecny w twórczości Lipskiej, zresztą ma on bogatą tradycję literacką i kulturową. Dom to przede wszystkim oaza spokoju, bezpieczeństwa, miłości. Z domem rodzinnym wiążą się najpiękniejsze i najcieplejsze wspomnienia dzieciństwa. W świadomości Polaków to także twierdza polskości, azyl i ostoja tradycji.
Jednak w tym utworze:„Dom stoi bez drzwi i okien... " Podmiot liryczny traktuje swój dom bezosobowo, „kupuje klucz od windy {£ i zaczyna przez dom podróżować". Kolejne piętra kojarzą mu się z mijanymi „nieczytelnymi" stacjami, przez które jeździ już od roku.
Jego świat jest chaotyczny. mm nie uporządkowany, ludzie w nim nieznajomi, a on sam nie może odnaleźć siebie w tej rzeczywistości. Czuje się obco, samotnie, niepewnie.

Tytułowy dom jest płynny, ruchomy, bez drzwi i okien, zimny, traktowany jak hotel, stacja kolejowa. Jest on symbolem braku bezpieczeństwa, nietrwałości. Podmiot liryczny cierpi, nie mogąc poznać celu i sensu własnego życia. Płynie poprzez kolejne stacje, aż „do ostatniej stacji", która jest kresem istnienia. Motyw stacji, gmatwaniny torów, nie znanej drogi i zagubienia w czasie i przestrzeni w bardzo podobny sposób funkcjonuje także w opowiadaniach B. Schulza. Dla twórczości obojga artystów wspólna jest atmosfera zagrożenia, tajemniczości i niepewności otaczająca podróżnika bohatera ich utworów. Utwór ten jest wyrazem niepokojów i. problemów pokolenia '68.
„My", to rocznik powojenny" czyli ludzie, którym obce były doświadczenia wojny i okupacji, nie zaznali oni strachu, bólu i okrucieństwa. Podmiot liryczny wypowiada się w imieniu całego pokolenia, jest więc podmiotem zbiorowym. Młodych określa poetka jako „rocznikpowojenny ze spokojnych doniczek", który: w pelnokomfortowym stanie swojego dala .czyta Sartre 'a i książki telefoniczne.
Pokolenie Nowej Fali czuje się w pewien sposób upośledzone. Za ich szczęśliwą przyszłość ginęli młodzi ludzie z pokolenia Kolumbów.
Byli rodzeni „na cześć zabitych", do nowej, lepszej, piękniejszej rzeczywistości.

Tymczasem jest ona zakłamana, zdegenerowana, cierpi na brak prawdziwych wartości, zanik szczerości, otwartości. To rzeczywistość o smaku „gnijącego jabłka", w której żyją „obłąkani po łokcie pensjonariusze świata", Tytułowi „oni" odczuwają wyrzuty sumienia, mają poczucie niespełnienia pokładanych w nich nadziei. Dlatego podmiot liryczny uważa, że los Kolumbów był jaśniejszy, wiedzieli, że muszą walczyć, znali przeciwnika i cel walki.
Pokolenie Nowej Fali zanurzone jest w chłodną, obojętną rzeczywistość totalitaryzmu. Mają za przeciwnika nie wrogą armię, ale system polityczny, dewaluację wszelkich wartości, manipulowanie osobowością człowieka i narodu. Walka z nimi przerasta siły tego pokolenia. Pokolenia, które dźwiga „pamięćprzestrzeloną "Jest pełne kompleksów i poczucia winy za jakość swego życia i rzeczywistości, w której żyje. To dalsza Części przedstawiania realiów życia w systemie totalitarnym. Tym razem poetka pokazuje sytuacje wyboru głowy państwa egzaminu. Nawet nagromadzenie wyrazu „król" nie zakrywa jednego, najbardziej znaczącego sformułowania: „mial zostać". Wszystko jest z góry przewidziane i zaplanowane. Wybrany zostanie tyran, bezwzględny i okrutny.
W dokonaniu wyboru pomogły komisji punkty za pochodzenie, spartańskie wychowanie kandydata i jego uśmiech „ujmujący wszystkich za szyję". Słowa „ujmujący uśmiech" zostają zamienione na „ujmujący za szyję", w zwrocie tym czai się groźba, niebezpieczeństwo.
Nowy władca podoba się komisji wyborczej, potrafi manipulować ieh uczuciami chwycić za serce". Niestety .Jednego z członków komisji chwycił odrobinę za mocno". Słowa te potęgują uczucie strachu, niepewności, burzą pozorny obraz dobroci i serdeczności króla. Ostatecznym przypieczętowaniem wyboru jest podarowanie władcy „narodu oprawionego w skórę". W dużej mierze utwór ten jest oparty na grze językowej, wykorzystującej wieloznaczność potocznych zwrotów:,. chwycić za serce ". „ujmujący uśmiech ", „ ująć za szyję ".

Poetka odsłania w wierszu fałsz polskiej rzeczywistości, kompromituje system polityczny, w którym w len sposób wybiera się nowego przywódcę. Nie ma złudzeń, że władza w ustroju totalitarnym chce kontrolować każdą dziedzinę życia. Zaprzecza lo podstawowym prawom człowieka, które winny obowiązywać tj. wolności, tolerancji, prawdzie, sprawiedliwości.
Naród traktowany jest w sposób przedmiotowy, nikt nie liczy się z jego zdaniem, po prostu zostaje przekazany w ręce władcy. Portret nowego króla napawa przerażeniem, to człowiek niebezpieczny, obłudny, kryjący się za maską uśmiechu i serdeczności. Utwór ten jest protestem, sprzeciwem wobec każdego systemu totalitarnego, satyrą na tyranię i społeczeństwo poddane jej mechanizmom.

stoły czyściwa przemysłowe zgrzewarki elektrooporowe agd pozycjonowanie posadzki Nawadnianie producent szamb betonowych trądzik

Archiwum

Kategorie

Nowości

strony