:: Baza

WYTŁUMACZENIE NAZWY: Słowo Biblia pochodzi od greckiego wyrazu bibliun, oznaczającego pismo, książkę, zwój papirusu. Liczba mnoga wyrazu biblia to księgi. Słowo „testament" wywodzi się z łaciny (testameniitm), a pierwotnie z języka hebrajskiego i oznacza przymierze. CZAS POWSTANIA: Proces powstawania Starego Testamentu trwał wiele wieków od XIII l w. p.n.e.

Zanim powstały księgi Pisma św., treści religijne uważane za Objawienie Boże przekazywano ustnie, z dokładnością znamienną dla kultur pierwotnych. Tradycja ustna obejmowała nieraz kilka stuleci, np. Pięcioksiąg Mojżesza spisany w VIV w p.n.e. sięga wieku XIII p.n.e. Oryginał Biblii (autograf) zaginął, istniejące wersje oparte są na: Septitagincie, będącej tłumaczeniem na język grecki, pochodzącej z III w. p.n.e., i Masorze, pierwotnie ustnych, a następnie między IV a X wiekiem spisanych komentarzach do hebrajskiego tekstu Biblii.

Nowy Testament powstał między I a połową II wieku n.e. Apokalipsa św. Jana pisana była prawdopodobnie między 93 a 96 rokiem. Zachowane manuskrypty Nowego Testamentu pochodzą z III i IV wieku. JĘZYKI BIBLII: Biblia pisana była w trzech językach. Teksty Starego Testamentu powstały w języku hebrajskim (najstarsza część), aramejskim, a niektóre partie w hellenistycznej grece. Nowy Testament pisany był prawie w całości greką z wyjątkiem Ewangelii św. Mateusza, która prawdopodobnie została napisana w języku aramejskim. . , ,r

AUTORZY Stary Testament pisany był przez wielu autorów, niejednokrotnie anonimowych, należących do różnych pokoleń. Ustalenie autorstwa komplikuje dodatkowo nawarstwianie się różnych wersji tego samego tekstu oraz liczne uzupełnienia poczynione przez redaktorów i skrybów. Badania naukowe podważały prawdziwość ustalonego przez wielowiekową tradycję autorstwa poszczególnych ksiąg. Tradycyjnie za twórców Pięcioksięgu uznawano proroka Mojżesza i Jozuego. królowi Dawidowi przypisywano autorstwo Psalmów, zaś królowi Salomonowi Pieśń nad Pieśniami i Przypowieści. Poszczególnych autorów łączono więc z problematyką tekstów Mojżesza z księgami Prawa, Salomona z tekstami tzw. mądrościowymi a Dawida z hymnami i psalmami. Autorami Nowego Testamentu byli ludzie należący mniej więcej do tego samego pokolenia, świadkowie działalności Jezusa, jego uczniowie. Życie i naukę Chrystusa zapisali w swoich Ewangeliach święci: Mateusz, Marek, Łukasz oraz Jan, którego wersja różni się od poprzednich. Twórcą Apokalipsy był św. Jan, zaś Listów Apostolskich św. Paweł, Jakub, Piotr, Jan i Juda. Dzieje Apostolskie spisał św. Łukasz.

PODZIAŁ BIBLII: Biblia dzieli się na Stary i Nowy Testament. W skład Starego Testamentu wchodzi 46 ksiąg zgrupowanych w czterech częściach: pięcioksiąg (z gr. Pantatetich), tzw. Tora (hebr.), czyli Prawo, obejmująca księgi Rodzaju. Wyjścia, Kapłańską. Liczb. Powtórzonego Prawa. Tora jest jednym z najstarszych zabytków literackich. Zapisana została na wyprawionym ze skóry zwoju, nawijanym na drążki.

_ prorocy obejmuje 21 ksiąg. _ pisma składające się z 13 ksiąg. pozostałe siedem ksiąg judaizmu uznaje się za Apokryfy.

Najbardziej znane, poza Torą, księgi to: Księga Hioba, Księga Psalmów, Księga Koheleta, Pieśń nad Pieśniami. Według kanonu katolickiego księgi Starego Testamentu dzielą się na: historyczne (np. Rodzaju, Wyjścia, Królewska, Judyty, Estery); prorockie (np. Jeremiasza, Izajasza itd.) i dydaktyczne (np. Koheleta, Hioba, Przysłów).

Nowy Testament obejmuje 27 ksiąg; katolicyzm dzieli je, podobnie jak Stary Testament, na trzy grupy: księgi historyczne, w skład których wchodzą 4 Ewangelie oraz Dzieje Apostolskie; księgi dydaktyczne, obejmujące Listy św. Pawła i listy innych apostołów; księga prorocka, czyli Apokalipsa (Objawienie) św. Jana.

PRZEKŁADY BIBLII: Najdawniejszy przekład Biblii, stanowiący podstawę powszechnie znanej wersji/V.vma Św. loSeptitaginta. Tłumaczenie rozpoczęto w środowisku aleksandryjskim w III w. p.n.e., a zakończono na początku naszej ery. Septuaginta to przekład Starego Testamentu z języków hebrajskiego i aramcjskiego na grecki. Chrześcijaństwo korzystało z tego przekładu do VII wieku.

W Kościele rzymskokatolickim za obowiązujący uznano przekład łaciński, dokonany z hebrajskiego na polecenie papieża Damazego przez św. Hieronima między 366 a 384 rokiem. Dekret soboru trydenckiego z 1546 roku uznał to tłumaczenie za oficjalny tekst Pisma św. Przekład św. Hieronima, noszący nazwę Wulgata (z łac. Yulgata editio oznacza popularne, ludowe wydanie), wielokrotnie przekształcany z polecenia papieży, jest tłumaczeniem dosyć dowolnym, o znacznej wartości literackiej. Wulgata stała się tekstem wyjściowym dla późniejszych tłuroaczeń Biblii. Zwłaszcza ruchy reformacyjne z XV i XVI wieku przyczyniły się do wielkiego wzrostu zainteresowania Biblią i powstania tłumaczeń w językach narodowych. Sprzyjało to tym samym rozwojowi piśmiennictwa narodowego.

W literaturze staropolskiej powstawały przekłady zarówno fragmentów, jak 1 całości Pisma św. Najważniejsze, katolickie to: ~ Biblia Królowej Zofii tzw. Biblia szaroszpatacka (nazwa od węgierskiej miejscowości Sarospatak, w której odnaleziono część przekładu). Stanowi ona jeden 2 najważniejszych zabytków piśmiennictwa polskiego, a przekład Starego Testamentu z języka czeskiego na polski wykonany został w XV wieku dla czwartej żony Władysława Jagiełły. Biblia Leopolity tzw. szarffenbergowska, pochodząca z XVI wieku. Przekładu, prawdopodobnie w oparciu o Wulgatę, dokonał ksiądz Jan Leopolita (Jan Nicz) ze Lwowa. Biblia Wujka tłumaczenie jezuity Jakuba Wujka, który w 1593 roku przełożył Nowy Testament, a w 1599 roku całość. Wydana pośmiertnie. Do najbardziej znanych polskich przekładów innowierczych należą: Biblia brzeska, czyli radzi wilłowska przekład kalwiński z XVI wieku. Biblia nieświeska XVIwieczny przekład ariański. Biblia gdańska protestanckie tłumaczenie z XVII wieku.

Jeden z nowszych, pochodzący z 1965 roku, przekład Biblii, dokonany z inicjatywy zakonu w Tyńcu, nosi nazwę Biblii Tysiąclecia. Jest to tłumaczenie z języków oryginalnych. BIBLIA W WYMIARZE SACRUM (WIĘTYM) l PROFANUM (WIECKIM):

Biblia jako Pismo Św. odczytywana jest przede wszystkim w wymiarze sacrum jako Księga Objawiona. Dla judaizmu i chrześcijaństwa stanowi formę Przymierza, jakie Bóg zawarł z człowiekiem. Jednocześnie Biblia w wymiarze profanum (świeckim) stanowi źródło kultury europejskiej i to zarówno w sferze moralności, jak i twórczości. Biblia jest także dziełem historycznym, opisującym dzieje Izraela.

Współczesny człowiek zawdzięcza Biblii nowożytne poczucie czasu i historii. Cykliczny czas kultury starożytnej zastąpiony został w Piśmie Św. czasem linearnym, zmierzającym do Boga. Zasady etyki i moralności obowiązujące współcześnie również wywodzą się z Biblii. Stamtąd pochodzą: rozumienie godności człowieka i wzorce osobowe, a także pojęcie dobra i zła. Twórcy różnych epok literackich wykorzystywali i przetwarzali wątki, motywy i postaci biblijne, i posługiwali się gatunkami literackimi wyrosłymi z Biblii. Poprzez literaturę do języka potocznego weszło wiele zwrotów biblijnych używanych powszechnie, takich jak: „Sodoma i Gomora", „wieża Babel", „hiobowe wieści", „owoc zakazany", „trąby jerychońskie", „wdowi grosz" i wiele innych. Doceniając wagę Biblii w rozwoju kultury, sztuki i moralności człowieka, nie można zapomnieć, iż jest ona przede wszystkim Księgą Objawioną, o wymiarze sakralnym, czyli świętym.

GATUNKI BIBLIJNE: Biblia pisana była na przestrzeni wielu wieków przez różnych autorów. Jest dla Żydów i chrześcijan dziełem świętym, objawionym przez Boga. Z tego względu trudno jest odnieść jej teksty do konkretnych rodzajów i gatunków, ustalonych przez tradycję literacką. Według współczesnej biblistyki gatunki biblijne przypisuje się określonym grupom tekstów: historycznym, dydaktycznym i prorockim. Najpopularniejsze występujące w Piśmie Św. formy literackiego wyrazu to: pieśni, psalmy, hymny, przypowieści, przysłowia, aforyzmy, kazania, wyrocznie, listy, apokalipsa oraz nie należące do ksiąg kanonicznych apokryfy i agrafy.

BIBLIA JAKO ARCYDZIEŁO: Biblia jest niewątpliwie arcydziełem literackim. Decyduje o tym bogactwo wątków, tematów i postaw oraz sposób ich przedstawienia, bogate w metafory i symbole obrazowanie, a także styl i język. Jako źródło kultury stanowi ona natchnienie i inspirację dla twórców wszystkich epok, niezależnie od ich indywidualnych światopoglądów.

stoły czyściwa przemysłowe zgrzewarki elektrooporowe agd pozycjonowanie posadzki Nawadnianie producent szamb betonowych trądzik